De iep is de belangrijkste boom van Amsterdam. Nu ja, in elk geval staan er nergens ter wereld zoveel bij elkaar: vijfenzeventigduizend, aldus Frans Bosman in Het Parool van 3 oktober 2008.
Tijdens het symposium "T
iepisch Amsterdam" kwamen kwekers, onderzoekers en groenbeheerders samen tot de conclusie dat de iep moet worden gekoesterd. De iep kan toe met weinig grond en de boom trekt zich weinig aan van zoute zeewind en uitlaatgas. Ook trekt hij zich weinig aan van het graafwerk in de stad waar altijd wel een reden is om de straat op te breken.
De iep zorgt intussen goed voor ons. Onderzoeker Vincent Kuypers van de Wageningse Universiteit stelt dat de iep met al z'n kleine bladeren een energiecentrale is waarin zonlicht en CO2 worden omgezet in biomassa. Hoeveel van de CO2 uitstoot van de auto's wordt opgevangen is niet duidelijk, maar alle beetjes helpen.
Er zijn veel bomen die iep heten en Amsterdam heeft er meer dan dertig soorten van staan. In de nieuwe wijk Overhoeks komen alle soorten bij elkaar.
Natuurlijk moet er ook een bedreiging zijn, anders komt de iep niet in de krant. Daarom is er de iepenspintkever, net geen 5 millimeter groot. Die legt haar eieren in zieke bomen en de jonge kevers vliegen ’s zomers naar gezonde iepen. In de oksels van jonge twijgen vreten ze aan de bast en als de kevers schimmelsporen bij zich dragen, dan kunnen deze via een aangevreten houtvat de boom binnendringen. De boom probert de schimmel tegen te houden door deze houtvaten af te sluiten en zo sterft de boom langzaam maar zeker. Een dode of kwijnende boom is een ideale broedplek voor de kever en daarom kunnen kwijnende iepen het beste snel uit hun lijden worden verlost. Is je iep niet lekker, dan zijn in de lente de jonge bladeren van een tak dofgroen in plaats van het frisse groen en korte tijd later is de hele boom in herfststemming terwijl de zomer net zou beginnen.
Er zijn sinds 1982 coordinatoren voor de opsporing en elke iep wordt tweemaal per jaar gecontroleerd. Hoe zou dat worden bijgehouden? Heeft elke iep een eigen dossier bij de gemeente? Hoeveel iepen kun je op een dag controleren? Hoe herken je een iepenbeambte?
Het werk heeft wel effect, want "door de ziekte hebben we een uitval van nog niet één procent, wat minder is dan de uitval bij andere bomen," aldus Debora Bleker van de Dienst Ruimtelijke Ordening. Wat zou dat betekenen, die ene procent? Dat jaarlijks een op de honderd bomen sterft? Hoe oud worden bomen gemiddeld?
Parool-lezer Stan Spangenberg reageert een paar dagen later. Hij ziet nóg een bedreiging voor de iep, namelijk de afdeling groenvoorziening van de gemeente. Die snoeien de bomen eenzijdig: aan de straatkant waar mensen last kunnen hebben van de lange takken, terwijl de iep aan de waterkant mag uitgroeien en doorhangen. Alleen heeft de iep niet het wortelstelsel om stabiel te kunnen hangen, dus valt er zo af en toe een om, bovenop zijn woonboot bijvoorbeeld.
Spangenberg heeft ook een hekel aan de plakkerige troep van bladluizen die 's zomers van de iep regent. Wat hem betreft komen er platanen voor de iepen in de plaats.
Ik vraag me af of we daar beter mee af zijn. Om te beginnen is het een heisa om 75.000 iepen om te hakken en af te voeren. Dan duurt het jaren eer de platanen groot staan en tegen die tijd merken we wat de pest van platanen is.
In Maasdriel willen de burgers juist van hun platanen af. De bladeren van platanen vergaan moeilijk en ze maken de straten glad, ze vervuilen de goten en de tuinen, de grote bomen benemen de huizen alle licht, de wortels woelen alles los, de bomen staan bovenop de gasleiding om nog maar te zwijgen van brekende takken. Weg met de plataan, ze hebben liever populier...
